Home Artykuły
Artukuły
ODPOWIEDNIE ŻYWIENIE - WAŻNA SPRAWA PDF Drukuj Email
Wpisany przez Marek   

 

Magdalena Fijak
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
Im. Ks. Jana Twardowskiego w Piławie Górnej

 

Istnieje szereg elementów wpływających na ogólny stan zdrowia organizmu. Rodzaj pożywienia jest jednym z nich. Już od czasów starożytnych funkcjonuje pojęcie "diety" jako stylu życia. Dieta to, zatem nie tylko spożywany pokarm, a także aktywność fizyczna oraz dbałość o odpowiednią kondycję i regenerację organizmu.

 

Sposób żywienia

 

Odżywianie się człowieka zarówno dorosłego, jak i w fazie rozwoju jest jedną z funkcji niezbędnych do zachowania życia. Od narodzin aż po schyłek swoich dni organizm ludzki jest w stanie wykorzystać niemal 73 tony pożywienia.

Ilość oraz jakość pokarmu spożywanego dzień po dniu ma zasadniczy wpływ na skład ciała, czyli m.in. na ilość tkanki tłuszczowej, masy kostnej, wody, czy też na ilość białka w postaci tkanki mięśniowej.

 

Zwyczaje żywieniowe

 

W przypadku dzieci za rodzaj pożywienia, które trafia na stół, lub za zawartość pojemnika z drugim śniadaniem w szkolnym plecaku odpowiadają rodzice. Mają tym samym możliwość kształtowania nawyków żywieniowych, co jest tym istotniejsze, że obecne dzieci w późniejszym życiu niełatwo będą mogły zmienić swoje przyzwyczajenia. Jeżeli za wzór stawiany jest rodzic, którego dziecko widzi podczas regularnego spożywania np. warzyw i owoców istnieje duża szansa, że powtórzy te zachowanie. W odwrotnej sytuacji - gdy brak prawidłowych nawyków w rodzinie, dziecko ma znacznie utrudnione zadanie, jeśli chodzi o wpojenie sobie zasad zdrowego żywienia. Młodzież szkolna wzoruje się w swoich zachowaniach (tych związanych z wyborami żywieniowymi) w dużym stopniu na grupie rówieśniczej. Z tego względu programy takie jak Owoce w szkole mają bardziej podatny grunt do działania.

 

Dzieci vs dorośli

 

Różnica w zapotrzebowaniu na energię pozyskaną z pożywienia uwarunkowana jest wiekowo. W przypadku najmłodszych dzieci, od chwili urodzenia do drugiego roku życia w przeliczeniu na każdy kg masy ciała zapotrzebowanie energetyczne jest największe w związku z bardzo intensywnym wzrostem. Stosunkowo duże zapotrzebowanie energetyczne występuje również w czasie okresu dojrzewania. Przy określaniu wartości energetycznej dziennego jadłospisu należy też pamiętać o poziomie aktywności dziecka. Dziecko bardzo ruchliwe i często angażujące się w różne sporty będzie wymagało większej ilości pokarmu dla zachowania odpowiedniej dla jego wieku masy ciała.

Większość zaleceń żywieniowych stosowanych wobec dorosłych ma swoje odzwierciedlenie w wytycznych wobec dzieci. Podkreśla się przede wszystkim urozmaicony sposób żywienia i codzienną aktywność fizyczną. Urozmaicone żywienie dzieci polega na wykorzystaniu produktów ze wszystkich grup żywności, tj.:

 

  • produktów zbożowych,
  • owoców i warzyw,
  • produktów mlecznych (mleka oraz ich przetworów)
  • produktów o wysokiej zawartości białka (mięsa, ryb, jaj)
  • produktów tłuszczowych (m.in. oleju, masła)

 

Nie należy zapominać o:

 

  • porcji warzyw/owoców w każdym posiłku
  • 3-4 porcjach mleka lub jego przetworów dziennie
  • 2 porcjach produktów o wysokiej zawartości białka: chudego mięsa, ryb, jaj

 

Pomimo stosunkowo dużego zapotrzebowania energetycznego u dzieci należy ograniczać:

 

  • słone przekąski,
  • słodkie napoje i słodycze

 

Bibliografia:

1. Gawędzki J., Hryniewiecki L.: Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywienia. PWN, Warszawa 2004.

 
UDZIAŁ PSA W PROCESIE ROZWOJU DZIECKA Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ. PDF Drukuj Email
Wpisany przez Marek   

 

Anna Kuriata
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
Im. Ks. Jana Twardowskiego w Piławie Górnej

 

Jestem nauczycielem pracującym od paru lat z dziećmi w grupie rewalidacyjno - wychowawczej. Prowadzę również zajęcia rewalidacyjne z dziećmi o różnym stopniu niepełnosprawności intelektualnej. Staram się traktować swoją pracę w sposób twórczy ale przemyślany, bo praca z dziećmi niepełnosprawnymi wymaga dużego zaangażowania. Dzieci te mają bardzo ograniczoną możliwość dostępu do życia innych, bodźców, wrażeń, przeżyć,
choć posiadają bogatą potrzebę komunikacji, wyrażania siebie w rozmaity sposób. Moim zadaniem jest pomoc im w osiągnięciu jak najbardziej optymalnego poziomu funkcjonowania stąd stymulacja ich rozwoju wymaga ode mnie zastosowania alternatywnych, niekonwencjonalnych metod i form pracy. Poszukiwania takich właśnie metod sprawiły, że moje życie nabrało innego wymiaru. Może uda mi się choć w paru słowach opowiedzieć o mojej  przygodzie,  która  od paru lat stała się moją pasją  i  bardzo ważną częścią mojego życia. Sprawiła, że moja praca nabrała dla mnie jeszcze głębszego znaczenia i sensu, a słowa Janusza Korczaka "Kiedy śmieje się dziecko śmieje się cały świat" są  tym co sprawia, że staram się aby ten świat śmiał się  jak najczęściej.  A o czym jest ta przygoda - to przygoda "O spotkaniu człowieka z psem" bo od tego wszystko się zaczęło. Jesteśmy nierozerwalnie połączeni ze światem innych gatunków i  istnień o czym zapominamy w pędzie cywilizacyjnym ale najbliższe więzi łączą nas z najbardziej oddanym przyjacielem człowieka jakim jest pies. Już od dawna wiadomo, że kontakt ze zwierzętami wpływa korzystnie zarówno na zdrowie psychiczne, jak i na fizyczne. Zwierzę uczy bliskości, pomaga nawiązywać kontakt z innymi, uczy okazywania emocji, pomaga znosić samotność, chorobę, odizolowanie. Udowodniono, że towarzystwo zwierząt przyspiesza rekonwalescencję, po przebytej chorobie, uspokaja osoby cierpiące z powodu stresu, stanów lękowych, nadpobudliwości i jednocześnie pobudza do aktywności w przypadkach depresji czy apatii. Kiedy dotarłam do tych informacji zaczęłam zastanawiać się, że skoro kontakt ze zwierzętami przynosi tak dobre efekty i jest tak naturalny to dlaczego nie zastosować tego w pracy z moimi uczniami. Tak trafiłam na pojęcie dogoterapii, która okazała się jedną z metod wspomagających rozwój umysłowy dziecka, doskonale łączący naukę i zabawę w towarzystwie psa. Kynoterapia, inaczej zwana dogoterapią lub canisoterapią, jest jedną z form zooterapii, która wykorzystuje specjalistycznie przeszkolone psy do pracy polegającej na wieloprofilowym usprawnianiu dzieci, młodzieży i dorosłych, szczególnie osób niepełnosprawnych ruchowo, upośledzonych umysłowo, chorych somatycznie, chorych psychicznie, niewidomych, niedostosowanych społecznie, samotnych zagubionych, z problemami komunikacyjnymi, z problemami emocjonalnymi. Ktoś może zadać pytanie dlaczego pies? A choćby dlatego że dla psa człowiek jest centralną postacią w jego życiu. Istnieją też inne powody, dla których pies tak doskonale spełnia się w roli przyjaciela i terapeuty:

- Pies nie ocenia - pies akceptuje. Nie zwraca uwagi na niedoskonałości wyglądu, mowy, ruchów. Akceptuje wszystkie nasze nastroje i emocje, zawsze wysłucha i nigdy nie skrytykuje.

- Pies nie wyznacza reguł i granic - oczekuje i reaguje na każdą próbę nawiązania kontaktu i na każdy sygnał do zabawy. Pozwala realizować wszelkie, spontaniczne dziecięce pomysły. Pilnie zwraca uwagę na wszystko, co dziecko mówi lub robi.

-  Pies nie oczekuje - pies daje. Daje pyszczek do pogłaskania, uszy do ciągnięcia, całego siebie do przytulania, niczego nie przyrzeka, ale wszystko spełnia.

- Pies nie zabrania - pies pozwala. Pozwala zaglądać sobie do ucha, wkładać paluszki do pyska, odbierać zabawki. Nie mówi "Bądź grzeczny", nie prosi o spokój, nie wydaje poleceń, nie okazuje zniecierpliwienia.

- Pies nie stawia warunków - pies kocha nas bezwarunkowo. Niezależnie od tego, czy odniesiemy sukces czy porażkę. Od pyska do ogona pokazuje, że chce być z nami na dobre i na złe.

A jakie cechy powinien posiadać pies terapeuta?:

- powinien być łagodny

- odporny na stres

- posłuszny

- wesoły, ale zrównoważony

- cierpliwy, lubiący pieszczoty

- lubiący przebywać poza domem i wśród dużej ilości osób

- zdrowy i zadbany

Bezpośredni kontakt psa oddziałuje na wszystkie zmysły dziecka. W sferze emocjonalnej terapia z użyciem psa wpływa na uwrażliwienie odbioru bodźców zewnętrznych, rozwija świadomość odpowiedzialności za swoje działania, wzmacnia poczucie stabilności emocjonalnej oraz pomaga pokonywać uczucie strachu i zagrożenia. W sferze społecznej kontakt z psem terapeutą uczy m.in. przestrzegania reguł zachowań. Zmniejsza zachowania agresywne, odbudowuje umiejętność nawiązywania kontaktów oraz wpływa na poczucie zaufania do innych. Reguluje również zwykłe zachowania społeczne w grupie rówieśniczej. W sferze motorycznej kontakt z psem terapeutą pozwala dzieciom polepszyć umiejętności lokomocyjne i postrzeganie własnego ciała. Służy jako podstawowy czynnik wyobrażenia sobie schematu organizmu. Zwiększa umiejętności poznawcze, takie jak koncentracja, spostrzegawczość, zdolność podejmowania decyzji, a także umiejętność adekwatnego postrzegania zaistniałej sytuacji i odpowiedniego reagowania na nią. Chcąc przenieść tę część wiedzy na swój zawodowy grunt postanowiłam zobaczyć jak pracują profesjonaliści.  W ich pracy zafascynowały mnie umiejętności w wyszkoleniu psa przeznaczonego do terapii i wykorzystanie ich podczas zajęć z dziećmi. Poznanie technik szkolenia psa z użyciem prostego przedmiotu jakim jest zwykły kliker, dały mi niepowtarzalną okazję sprawdzenia swoich możliwości w tej dziedzinie i wyszkolenia z pomocą specjalisty własnego psa - suczki rasy Alaskan malamute o imieniu Yasssuntha. Od samego początku nawiązała się między nami niepowtarzalna i bardzo głęboka więź. Moja przygoda z psem stała się lekcją pokory w momencie kiedy pierwszy raz wzięłam Yassunthę na ręce. Poczułam że jej życie zależy ode mnie a moje z czasem nieświadomie stawało się zależne od niej - jest dla mnie przewodnikiem po fascynującym świecie psich zwyczajów i zachowań.  Obecnie jest członkiem mojej rodziny. W miarę jak dorastała coraz częściej zabierałam ją do pracy. Dziś przywitanie z Yassunthą stało się dla wielu dzieci ważnym elementem dnia.  W swojej pracy staram się wykorzystywać elementy dogoterapii i dostosowywać je do potrzeb i możliwości moich podopiecznych.

CELE  OGÓLNE  ZAJĘĆ  WYKORZYSTUJĄCYCH  ELEMENTY  KYNOTERAPII W NASZEJ PLACÓWCE:

- wdrażanie uczniów do  przełamania bariery lęku przed kontaktem z psem poprzez przebywanie w obecności czworonoga, rozmowy z uczniami na temat psa, obserwacja psa itp.; Myślałam na początku że to będzie jedno z najtrudniejszych zadań z jakimi przyjdzie mi i się zmierzyć,  ale rezultaty obecności psa przeszły moje najśmielsze oczekiwania. Dzieci były tak bezpośrednie i chętne do kontaktu z psem, że po pierwszych takich wizytach Yassuntha była bardzo zmęczona - każdy chciał głaskać ją, dotykać i bawić się.

 

 

W moim subiektywnym odczuciu sukcesem mogę nazwać fakt, iż udało mi się  przełamać lęk u dziewczynki z głębokim upośledzeniem umysłowym (na zdjęciu poniżej), która na początku uciekała przed Yassunthą  a obecnie jest osobą najczęściej przebywającą i bawiącą się z psem. Codzienna obecność psa tak bardzo wpłynęła na rytm dnia dziewczynki, że dopomina się, szuka jej i "dopytuje" o psa kiedy tylko mnie zobaczy rano przed zajęciami. Dziewczynka doskonale nawiązuje kontakt z Yassunthą i uwielbia się z nią bawić. Zwraca uwagę na potrzeby suczki tj.: nalewanie wody do miski, podawanie pokarmu.

 

 

- wdrażanie uczniów do akceptowania obecności psa w bliskim otoczeniu poprzez przebywanie z psem w jednym pomieszczeniu, obserwacja psa podczas wykonywania mu powierzonych zadań, indywidualny kontakt z psem;

 

 

- nawiązanie i pogłębianie kontaktu z psem poprzez opiekę nad nim podczas wyjść poza teren ośrodka, wspólne zabawy z psem, karmienie psa i nalewanie wody do miski;

- kształtowanie pozytywnych emocji dziecka poprzez kontakt i zabawę z psem;

- stymulowanie polisensoryczne poprzez kontakt z psem;

- rozwijanie koncentracji uwagi uczniów poprzez obserwację psa i wykonywanych przez niego czynności, wykonywanie czynności pielęgnacyjnych przy psie;

- kształtowanie i doskonalenie umiejętności naśladowania - chodzenie na czworakach, podawanie ręki na powitanie, zwracanie się  we właściwym kierunku;

- rozwijanie somatognozji poprzez zabawy z psem- targetowanie przez psa określonych części ciała dziecka, wskazywanie części ciała u psa;

- wdrażanie do różnych form działań ruchowych w obecności  psa i w kontakcie z nim poprzez spacery, bieganie z psem, rzucanie piłki psu, przeskakiwanie przez przeszkody wraz z psem, przechodzenie pod i nad psem, jazda wózkiem ciągniętym przez psa, pomoc w przygotowaniu psa do ciągnięcia - zakładanie uprzęży  itp. Ze swoich obserwacji prowadzonych podczas zajęć mogę stwierdzić, że doskonale sprawdzającą się formą zabaw z psem  u dzieci z zaburzeniami zachowania są te wymienione powyżej. Taka ukierunkowana aktywność daje możliwość rozładowania negatywnych emocji, sprawienia, że ten najbardziej nielubiany kolega czy koleżanka stają się osobami z którymi dobrze się współpracuje. Pies w tym momencie jest "zbieraczem" złych emocji jakie dziecko czasem  w sobie ma i pozwala mu na zmianę ich na te pozytywne. Dzieci takie zaczynają postrzegać siebie inaczej daje się im informację, że są ważne przez zadania jakie im się powierza np. zajmują się psem bawią czy opiekują nim, nalewają wodę. Uczą się empatii- naprawdę! Zauważając najpierw potrzeby psa potem umieją patrzeć i zauważać potrzeby innych ludzi.

- naukę relaksacji w obecności psa- zajęcia o charakterze relaksacyjnym, wyciszającym;

- umożliwienie dziecku wykonywanie wybranych czynności   pielęgnacyjnych przy psie- czesanie itp.;

- kształtowanie nawyków higienicznych związanych z kontaktem z psem - mycie rąk po zakończeniu zajęć;

- jeżeli to możliwe - rozwijanie mowy, wzbogacanie słownictwa biernego i czynnego tzn. rozumienie słów związanych z dzieckiem i psem

- nazwy części ciała, nazwy czynności, nazwy cech, nazwy akcesoriów zawiązanych z psem; Sukcesem jest też to że ta sama dziewczynka ( o której wspominałam wcześniej ) mająca poważne zaburzenia mowy w sobie właściwy sposób ale dla mnie zrozumiały "wymawia" imię suczki.

- kształtowanie i rozwijanie umiejętności okazywania emocji i uczuć związanych z kontaktem z psem adekwatnych do sytuacji;

- wyzwalanie reakcji pozawerbalnych u uczniów np. ożywionej gestykulacji, śmiech itp.; Dla mnie jedną z najpiękniejszych nagród  jaką mogę dostać za naszą pracę jest obserwacja spontanicznych reakcji dzieci podczas kontaktu z psem. To sprawia że czuję ,że to co robię ma sens. Paradoksalnie  sukcesem jest też to kiedy ja jako człowiek nie mogę dotrzeć do dziecka  z pomocą przychodzi mi pies i staje się  źródłem innych, może ciekawszych bodźców, które sprawiają , ze dotąd zamknięte na świat  dziecko otwiera się i szuka kontaktu. Na zdjęciu poniżej chłopiec z głęboką niepełnosprawnością intelektualną.

Obecność psa na zajęciach terapeutycznych stanowi doskonałą motywację do podejmowania działań, wprowadza do terapii spontaniczność, radość i daje poczucie bezpieczeństwa.

Podsumowując pies i zajęcia dogoterapii stanowią jeden z elementów całego złożonego procesu edukacyjno- rewalidacyjnego i wychowawczego prowadzonego w naszej placówce.          
Trzeba jednak  pamiętać, że dogotetapia to nie jedyna, ale bardzo ważna i skuteczna metoda wspomagająca leczenie, proces rehabilitacji i wzrost aktywności społecznej osób
jednocześnie przyczynia się do budowy pozytywnych relacji człowieka z otoczeniem.

BIBLIOGRAFIA:     
Kulisiewicz B., Witaj piesku! Dogoterapia we wspomaganiu rozwoju dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych., Impuls, Kraków 2007.   
Franczyk A., Krajewska K., Skorupa J., Animaloterapia, Impuls, Kraków 2007.   
Machoś - Nikodem M., Dogoterapetyczny program polisensorycznej stymulacji porozumiewania się, CMPP, Warszawa 2007.     
Czerwińska M., Materiały szkoleniowe.